ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐ ԵՒ ՄԵԿՈՒՍԻՉՆԵՐ, ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԴԱՇ

Ըստ էլեկտրական լիցքի հաղորդելու ունակության՝ նյութերը պայմանականորեն բաժանվում են էլեկտրականության հաղորդուչների և անհաղորդիչների :

Հաղորդիչ են համարվում բոլոր մետաղները,հողը,աղերի և թթուների հիմքերի ջրային լուծույթները,նաև հաղորդիչ է համարվում մարդու մարմինը:Իսկ լավագույն հաղորդիչներից են արծաթը,պղինձը,ալյումինը:Անհաղորդիչ սն համարվում ՝էրբոնիտը,ռետինը,օդը,գազերը,կապրոնը,մետաքսը և այլն:
Էլեկտրական երևույթների տևական ուսումնասիրությունները հաստատել են,որ լիցքավորված մարմինը օժտված է այլ մարմինների վրա ազդելու ունկուփյամբ:Այսպիսով լիցքավորված մարմինն իր շուրջը ստեղծում է էլեկտրական դաշտ,որի միջոցով էլ ազդում է մարմինների վրա:
Մեր զգայաններով հնարավոր չէ անմիջականորեն ընկալել էլեկտրական դաշտը:Էլեկտրական դաշտի գոյության մասին կարեելի է դատել միայն ըստ նրա ազդեթությունների:Օրինակ՝ էլեկտրական դաշտը զադում է որոշակի ուժով դաշտում տեղադրված լիցքի վրա:Այսինքն՝ այն ուժը,որով էլեկտրական դաշտն ազդու է լիցքավորված մարմնի վրա,անվանում են էլեկտրական ուժ:

Մարմինների էլեկտրականացում․ Կուլոնի օրենք

Ակնհայտորեն երևում է նաև, որ ձգողության այդ ուժը բազմաթիվ անգամ գերազանցում է նույն մարմինների գրավիտացիոն փոխազդեցության ուժը: Այս նոր փոխազդեցությանն անվանում են էլեկտրական (հուներեն «էլեկտրոն» բառը նշանակում է սաթ), փոխազդող մարմիններին՝ էլեկտրականացած, իսկ պրոցեսը՝ էլեկտրականացում:Մարմինների էլեկտրական փոխազդեցությունը քանակապես բնութագրող ֆիզիկական մեծությունը կոչվում է էլեկտրական լիցք և նշանակվում q տառով:ՄՀ-ում էլեկտրական լիցքի միավորը Կուլոնն է (1 Կլ)՝ ի պատիվ Շառլ Կուլոնի (1736−1806 թթ.), ով ձևակերպել է էլեկտրական լիցքերի փոխազդեցության օրենքը: Նշանակում է գոյություն ունի երկու տեսակի էլեկտրական լիցք: Ամերիկացի ֆիզիկոս Բենջամին Ֆրանկլինի առաջարկով մետաքսով շփված ապակու վրա առաջացած լիցքն անվանեցին դրական և վերագրեցին «+» նշան, իսկ բրդով շփված սաթի վրա առաջացած լիցքին՝ բացասական և վերագրեցին «−» նշան: Այս նշանակումից հետո կարելի է սահմանել լիցքավորված մարմինների փոխազդեցության կանոնը:

Արածանիի և Տիգրանակերտի ճակատամարտ

Տիգրանակերտի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում հռոմեական զորքերի և հայկական կայազորի միջև։ Տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 69 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Հայաստանի մայրաքաղաք Տիգրանակերտի մոտ։ Պոնտոսումհռոմեական տիրապետությունը տապալելու և իր դաշնակից Միհրդատ VI Եվպատորին գահին վերականգնելու նպատակով Հայոց թագավոր Տիգրան Բ Մեծը նախապատրաստվել է երկու ուղղությամբ մտնել Ասիա հռոմեական մարզը և վճռական ճակատամարտ տալ Եփեսոսի մոտ։ Սակայն, կանխելով Տիգրան Բ Մեծի հարձակումը, մ.թ.ա. 69թվականի գարնանը հռոմեական 40 հազարանոց բանակը Լուկուլլոսի հրամանատարությամբ Կապադովկիայի վրայով ներխուժել է Հայաստան և պաշարել է Տիգրանակերտը։

Սկսվեց հայ-հռոմեական պատերազմը։ Պատերազմն ընթացել է երկու փուլով՝ մ.թ.ա. 69-67 թվականներ և 66 թվական։ Դրանք միմյանցից տարբերվում են ռազմավարությամբ և ձեռք բերված արդյունքներով։

 

Արածանիի ճակատամարտ, տեղի է ունեցել հայկական և հռոմեական զորքերի միջև, Արածանի գետի մոտ։ Մ.թ.ա. 69-ի Տիգրանակերտի ճակատամարտում հռոմեական զորավոր Լուկուլլոսը, չկարողանալով վերջնականապես ընկճել հայկական բանակին, նահանջեց հարավ և վերահաս ձմռանը բանակեց Տիգրան Բ Մեծիդեմ ապստամբած Կորդուք գավառում։ Վճռական ճակատամարտ տալու մտադրությամբ, մ.թ.ա. 68-ի գարնանը Լուկուլլոսն անցավ Հայկական Տավրոսի լեռները և վերսկսեց պատերազմը։ Հայկական բանակը խույս տվեց դաշտային ճակատամարտից՝ միաժամանակ հանկարծակի հակագրոհներով ու լեռնային փոքր կռիվներով խափանելով հակառակորդի մատակարարումը սնունդով ու ջրով։ Հայկական զորքը բաժանված էր երկու մասի. այրուձին գլխավորում էր Տիգրան Բ Մեծը, հետևազորը՝ Միհրդատ VI Պոնտացին։ Հռոմեական զորքը պահվում էր հայկական հետևազորի և հեծելազորի արանքում, որոնցից մեկը մշտապես սպառնում էր նրան թիկունքից։ Լուկուլլոսի բանակը ավելին քան երեք ամիս դեգերեց Տավրոսի լեռների և Արածանիի միջև ընկած տարածություններում։ Հռոմեական լեգեոնները սեպտեմբերի կեսին փորձեցին անցնել Արածանին և շարժվել դեպի Արտաշատ մայրաքաղաքը, հայկական զորքին ճակատամարտի մեջ քաշել՝ իրենց համար ձեռնտու վայրում։

Արտաշատի պայմանագրի նշանակությունը:

Արտավազդ երկրորդ

Հայոց Արտավազդ Բ թագավորը գահակալել է մ. թ. ա. 55–34 թթ-ին:

Նա հմուտ դիվանագետ էր, ռազմական գործիչ, օտար լեզուների գիտակ:

Արտավազդ Բ-ն հոր՝ Տիգրան Բ Մեծի կառավարման վերջին տարիներին եղել է նրա գահակիցը: Թագավորել է միջազգային անբարենպաստ իրադրության՝ Հռոմի և Պարթևստանի միջև սրված հակամարտության պայմաններում: Այդուհանդերձ, կարողացել է պահպանել Հայաստանի անկախությունը: Միջագետք արշավող հռոմեացի զորավար Մարկոս Կրասոսին չի տրամադրել 1600-անոց հայկական հեծելազորը և դրանով նպաստել է Խառան քաղաքի մոտ վճռական ճակատամարտում (մ. թ. ա. 53 թ.) պարթևական բանակի հաղթանակին: 53 թ-ի հունիսին Արտաշատում հայտարարել է իր բարեկամությունը պարթևներին, սակայն չի խզել դաշնակցային հարաբերությունները Հռոմի հետ:

Մ. թ. ա. 51–50 և 40–38 թթ-ին պարթևների` հռոմեական տիրապետության տակ գտնվող Սիրիա (Ասորիք), Փյունիկիա և Փոքր Ասիա ներխուժման ժամանակ պահպանել է չեզոքություն: Արտավազդի դաշնակից Պարթևաց արքա Որոդեսի սպանությունից (մ. թ. ա. 37 թ.) հետո նոր արքա Հրահատ IV-ը հակահայկական դաշինք է կնքել Ատրպատականի թագավորի հետ, և Արտավազդ Բ-ն հարկադրաբար անցել է Հռոմի կողմը: 36 թ-ին, երբ հռոմեական զորավար Մարկոս Անտոնիոսը Հայաստանի տարածքով արշավել է Ատրպատական, Արտավազդ Բ-ն խոստացել է օգնել նրան, սակայն, բախվելով նրա անխոհեմ ռազմավարությանը, գրավել է չեզոք դիրք: Պարտվելով Ատրպատականում՝ Անտոնիոսն իր արշավանքի ձախողման համար մեղադրել է Արտավազդ Բ-ին և քանիցս փորձել խաբեությամբ ձերբակալել նրան: 34 թ-ին Անտոնիոսը ներխուժել է Հայաստան: Արտավազդ Բ-ն փորձել է հաշտվել նրա հետ, սակայն Արտաշատի մոտ բանակցության ժամանակ գերվել և տարվել է Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքը: 31 թ-ին գլխատվել է Անտոնիոսի և Եգիպտոսի թագուհի Կլեոպատրա VII-ի հրամանով:

Արտավազդ Բ-ն գրել է ողբերգություններ, ճառեր, պատմական երկեր (հունարեն), որոնց մի մասին ծանոթ է եղել հույն գրող Պլուտարքոսը: Նրա պատկերով հատվել է դրամ:

Հայաստանի թատերական գործիչների միությունը Արտավազդ Բ-ի անունով սահմանել է «Արտավազդ» մրցանակը

Տիգրան մեծ Արգիշտի 1-ին

Արարատյան թագավորության հզորագույն գահակալը Արգիշտի Առաջինն էր, որ թագավորել է մ.թ.ա. 786-764 թթ.: Նրա թագավորության օրոք Վանի թագավորությունը հասել է իր հզորության գագաթնակետին: Նա կարողանում է վերականգնել իր տերության սահմանների ամբողջականությունը:  Դրանից հետո միայն Արգիշտի Ա-ն անցնում է արտաքին նվաճումների: Դրա համար հայոց թագավորը ուներ բոլոր հիմքերը: Մինչ Արգիշտիի գահակալումը Արարատյան թագավորությունն արդեն շեն, լայնածավալ երկիր էր, տնտեսապես հզոր, ուժեղ բանակով: Բոլոր առումներով պետությունը ծաղկում էր, բացի այդ, Արարատյան թագավորության հզոր ախոյանը` Ասորեստանը, քաղաքական ճգնաժամի մեջ էր. Նինվեի արքունիքում շարունակ երկպառակություններ էին, դավադրություններ:

Եվ ահա այս պայմաններում հայոց թագավորը անցնում է արտաքին նվաճումների:  Ասորեստանը Արարատյան թագավորության գլխավոր ախոյանն էր և 781 թ. ասորական բանակը նախահարձակ է լինում` փորձելով կասեցնել հայկական պետության առաջխաղացումը դեպի հարավ: Արգիշտի Ա-ն հետ է մղում ասորեստանյան բանակի հարձակումն ու հակահարված հասցում թշնամուն` անցնելով Զագրոսի լեռները: Դրանից հետո Արգիշտի Ա-ն արշավեց բուն Ասորեստանի վրա և նվաճելով իր տիրապետությանը ենթարկեց Հյուսիսային Ասորիքը` ընդհուպ մինչև Բաբելոն ընկած երկրները: Նրա ժամանակակից ասորեստանցի զորավարն անգամ արձանագրության մեջ խոստովանել է. «Արգիշտին, որի անունն անգամ ահարկու է»։Նա ոչ միայն նվաճեց Ասորեստանի հետ համագործակցող, դաշնակից երկրները, այլև ծանր հարված հասցրեց հենց Ասորեստանին: Այնքան ահարկու էր այդ հարվածը, որ ասորեստանյան արշավանքից մեկ տարի անց Արգիշտին արդեն կարող էր իրեն թույլ տալ արշավել իր տերության հյուսիսային մասում  գտնվող երկրների վրա`  նվաճելով այդ տարածաշրջանը:Ըստ էության` ավարտելով իր նվաճումները` ծնկի բերելով իր դարավոր ախոյանին` Արգիշտի Ա-ն անցավ իր երկրի ամրապնդմանը և ներքին կյանքի կայունացմանը:

Տիգրան Մեծը ևս հզոր գահակալ էր: Հենց նրա թագավորության ժամանակ երկիրը հասավ իր երբեմնի եղած ամենաընդարձակ սահմաններին: Երկու արքաներն էլ նախ ուշադրություն դարձրեցին երկրի ներքին կայունությանը, ապա անցան արտաքին նվաճումներին:

Մ.թ.ա. 140թ. ծնված Տիգրան Մեծը  քառասունհինգ տարեկան պատանդ է պահվել Պարթեւական տերության արքայի մոտ։ Հոր մահից հետո նա, որպես փրկագին վճարելով «Յոթանասուն հովիտները», ազատ է արձակվում եւ վերադառնում Հայաստան իր օրինական գահը զբաղեցնելու, ինչից հետո անմիջապես անցնում է Հին աշխարհը վերաձեւելուն։ Հաջող դաշինքների եւ սրատես քաղաքականության շնորհիվ՝ նա հզորանում է, որն ապա գործի է դնում Մեծ Հայքի տարածքն ընդարձակելու համար։ Տիրելով Կասպից ծովից մինչեւ Միջերկրական ծովը ձգվող մի լայնարձակ երկրատարածքի՝ նա պարթեւներից խլում է «Արքայից արքա» տիտղոսը եւ այդուհետ ամենուր հանրությանը երեւում միայն չորս հպատակ արքաների ուղեկցությամբ։ Նրա հզորանալն աստիճանաբար սկսում է անհանգստացնել Հռոմին՝ ժամանակի հզորագույն կայսրությանը։ Մի շարք ճակատամարտերի ու ձգձգվող պատերազմական դրության հետեւանքով Տիգրանն ի վերջո պարտություն է կրում հռոմեական մեծ զորավար Պոմպեոսից, սակայն, այնուամենայնիվ, պահպանում է հռոմեացի ժամանակակիցների հարգանքը եւ մինչեւ մահը շարունակում կառավարել Հայքը՝ գահը փոխանցելով որդուն՝ Արտավազդին։

Պատմություն

Ք.ա. VII դարի վերջերին Վանի թագավորությունը խիստ թուլացավ: Դրան մեծապես նպաստեցին Հյուսիսային Կովկասից ներխուժած կիմմերների և սկյութական ցեղերի ավերիչ ասպատակությունները: Վանի թագավորության փլատակների վրա հանդես եկան մի շարք իշխանություններ, որոնց մեջ սկսեց առանձնանալ Պարույրի թագավորությունը:

Հայոց ավանդական պատմության համաձայն՝ նա Հայկ Նահապետի սերունդներից էր: Հավանաբար նրա թագավորությունը միավորում էր մեր պատմական հայրենիքի հարավային և հարավ- արևելյան շրջանները: Պարույրն ակտիվորեն ներառվում է Առաջավոր Ասիայում հանդես եկած երկու հզոր պետությունների ՝ Մեդիայի (Մարաստան) և Բաբելոնիայի՝ Ասորեստանի դեմ մղած պայքարին: Կամենալով Պարույրին իրենց կողմը գրավել՝ թե’ Ասորեստանի և թե’ Մարաստանի թագավորները նրան թագ են խոստանում: Որոշ տատանումներից հետո նա ամբողջությամբ անցավ Ասորեստանի հակառակորդների կողմը: Նա մարական թագավորից թագ ստացավ Նինվեի վրա մարա-բաբելոնյան զորքերի արշավանքին մասնակցելու համար:

Անդրադառնալով Պարույրի թագադրությանը ՝ Պատմահայրը, որ հոգեկան հրճվանք էր զգում Հայոց պետության մեծագործությունների մասին գրելիս, նշում է. ,,Ահա այժմ ես կուրախանամ ՝ ոչ փոքր խնդություն զգալով, որ հասնում եմ այն տեղերը, ուր մեր բնիկ նախնիի սերունդները թագավորության աստիճանի են հասնում»: Անկախ հայկական պետականության մեծ ջատագով Պատմահայրը, որն իր երկը ստեղծում էր մարզպանության շրջանում, գրում է. «Ես շատ կփափագեի, որ այն ժամանակ… աշխարհ եկած լինեի, նրանց տերությամբ զվարճանայի և այժմյան վտանգներից խուսափած լինեի:

Գործնական աշխատանք

Տրված բառակապակցություների իմաստը արտահայտել մեկ բառով

Փայտագործ վարպետ

Դանակի սուր կողմը-

Գինի մատուցողմատռվակ

Հատիկեղենի կույտընդեղեն

Արջի բույնորջ

Գլխի մազերը թափացճաղատ

Բարի լուրավետիս

Լուսնի մանգաղմահիկ

Մետաղե պաշտպանիչ գլխակսաղավարտ

Գազանի բերաներախ

Մեղուների խումբպարս

Ձկների խումբվտակ

Հայրենիքից արտաքսվելվտարանդի

Վարյի խոզվարաց

Վատլուր հաղորդողգուժկան

Տաք այրող քամիխորշաք,սամում

Քաղաքամերձ բնակավայրարվարձան

Ոչ դեմ ոչ կողմձեռնապահ

Տրված դարձվացքների իմաստը արտահայտել մեկական բառով

Թևաթափ լինելհյուսահատվել

Պատի ծեփ դառնալգունատվել

Ականջ դնելլսել

Սիրտ առնելհամարձակվել

Աշխարհ գալծնվել

Արձան կտրելքարանալ

Մարդու գնալամուսնանալ

Ականջին օղ անելմտապահել

Բախտը ժպտալհաջողվել

Անդանակ մորթելտանջել

Անվանը մուր քսելանպատվել

Բերանը բաց մնալզարմանալ

Ո՞վ է Մխիթար Սեբաստացին

Մխիթար Սեբաստացին ծնվել է 1676-թվին փետրվարի 7-ին Սեբաստիա քաղաքում։ Նրա իրական անունը Մանուկ է, հետագայում, հոգևորական կոչում ընդունելիս դարձել է Մխիթար։
Աշակերտական տարիներից ի հայտ է բերել նկատելի հարցասիրություն, տրամաբանելու, վերլուծելու կարողություն, սուր միտք որոնք գրավել են էջմիածնի նվիրակ Միքայել արքեպիսկոպոսի ուշադրությունը և դրդել նրան՝ պատանուն բերելու էջմիածին, սակայն, Մխիթարի հետ վարվել են դաժանորեն,ոչ թե հետևել են նրա կրթությանը, այլ աշխատեցրել են որպես ծառա։ Նրանց վերաբերմունքից, շրջապատի թանձր խավարից նա փախչում է Սևանա վանք, մտածելով, որ կկարողանա նվիրվել գրական աշխատանքի, չմտածելով, որ Սևանը չէր կարող տարբեր լինել էջմիածնից։ Թողնում է նաև նոր օդևանը և վերադառնում իր ծննդավայրը։1701-թվին Կոստանդնուպոլոսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1706-թվին Հունաստանի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցման։
Սեբաստացու մահից հետո միաբանությունը կոչվել է նրա անունով:Միաբանություն են այցելել բազմաթիվ հայտնի մարդիկ ՝Ջորջ Բայրոն, Վալտեր Սկոտ, Ստենդալ, Ժորժ Սանդ, Հենրիխ Պետերման և այլն։
<< Մխիթարյանները>>
հարստահարված և բարձրատոհմ մի ազգի կրանոավորներ են, ազգ, որ հրեաների և հույների պես տարագիր ու ստրուկ է եղել՝ առանց առաջինների ինքնամեկուսացման և վերջինների ստրկամտության։ Այս ժողովուրդը հարստացել է առանց բանստարկության։

Եվ,և,ղ,խ-ի ուղղագրություն

Բաց թողած տեղերում լրացրու խև կամ եվ.

ա/ ագեվազ, ալեվետ, ալևոր, արևագալ, բեվեռ, Գևորգ, գերեվարել, գինեվետ, գինեվաճառ, գոտևորել, երբևէ, դափնեվարդ, երևույթ, Երևան, թեթևոտն, թերևս, կարեվեր, հարևան, հոգեվիճակ, ձևել, ոսկեվարս,  Եվրոպացի, հետևակ, գինեվաճառ, ունևոր:

բ/ կարևոր, համաեվրոպական, հետևակ, հոգևոր, հևասպառ, ոսկեվաճառ, ոսկևորված, պարգևել, սեթևեթ, եղր-անի, սերկ-իլ, ս-ակնած, վազ-ազ, ուղ-ճար, ուղևորվել, ունևոր, իսկույն ևեթ, Եվրոպա,  Եվրոպական, օթևան, ալևոր, այցեվճար, :

գ/ այգևետ,  արևելք,  արևմտաեվրոպական,  բարևագիր,  Եվգինե, Եվրախորհուրդ,    Եվրամիություն, երթևեկել, թեթևություն, Լևոնյան, հևիհև, հոգեվարք,  ոգևորություն,  պարգև, ոսկեվազ, Սևան, սևեռուն, տարեվերջ, հետևակ, հոգեվիճակ, ալեվարս, Երևան, արև:

Կետերի փոխարեն գրել Ղ կամ Խ.

ա/ աղցան, խախտել, փոխնորդ, պղպեղ, դաղձ, բոխկ, դժխեմ, գաղտնիք, ներգաղթ, բախտավոր, կողք, աղքատ, ախտածին, պղպջակ, խրոխտ, սխտոր, եղերերգ, գողտրիկ, դժողք, ծախսել:

բ/ եղջյուր, հաղթանդամ, ժխտել, խրախճանք, գաղջ, գեղջուկ, մառախուղ, տախտուկ, զեղչել, կխտար, սանդուղք, կեղտակորույս, ջրախեղդ, ծաղկեպսակ, վխտալ, ոսկրախտ, հաղթանակ:

գ/ ժանտախտ, գաղտագողի, վախճան, ախտահանել, կաղկանձել, տաղերգու, զղջալ, հաղթահարել, կմախք, ընձուղտ, լեռնաշղթա, եղկելի, հղփանալ, փեղկ, ուղտապան, ուխտադրուժ, ախտահարվել, աղտոտ:

դ/ ախճատել, հարբուխ, խեղանդամ, ախտ (հիվանդություն), աղտ (կեղտ), ուղտ (կենդանի), ուխտ (երդում), հարբուխ, խոզապուխտ, թախծադեմ, կարմրախտ, թուղթ, շղթայակապ, գաղտնապահ, տառեխ, հղկել, գաղտնի, փողկապ, ապերախտ, անեղծ, փոցխ, ախտորոշում, եղբայր:

ե/ թղթատար, նախատինք, պանդուխտ, եղյամ, բքախեղդ, կեղծավոր, թախանձել. կողպեք, կթղա (գավաթ), ձաղկել, ձախորդ, նախշազարդել, նախօրե, քաղց, հեղգ (ծույլ), կեղտոտ, հեղձուցիչ, բեղ, փտախտ, ակնբախ, աշխետ (ձի), ապաբախտ, արտագաղթ, գաղտնածածուկ, ծաղկահյուս, շարժասանդուղք:

զ/ խեղդուկ, մաղթանք, դշխուհի (թագուհի), մղկտալ, զմրուխտյա, բաղձալի, Ջավախք, ուղտատեղի, ողկույզ, նոխկալի, ապուխտ, սեղմել, թխվածք, շաղկապ, ողբերգակ, թուխպ, ողջ, դրախտային, ուղտափուշ, գաղթօջախ, բարեբախտ, խաղկազարդ, բախտակից, սանդղահարթակ, դժբախտ, թախծաժպիտ, թոքախտ:

Պարզ և բաղադրյալ Բառեր

Բառերը ըստ կազմության լինում են` պարզ և բաղադրյալ։

Պարզ բառերը այն բառերն են, որոնք կազմված են միայն մեկ արմատից։

Օրինակ` ծաղիկ, պատ, քար, տուն, նկար, մարդ, սեղան, դուռ։

Բաղադրյալ են այն բառերը, որոնք կազմված են` արմատներից և ածանցներից։ Բաղադրյալ բառերը լինում են` բարդ, ածանցավոր և բարդածանցավոր։ Բարդ են կոչվումա այն բառերը, որոնք կազմված են երկու կամ ավելի արմատներից. օրինակ` գրատախտակ, լուսամուտ, հեռախոս, գրասենյակ։ Ածանցավոր են կոչվում այն բառերը, որոնք կազմված են` մեկ արմատից և մեկ կամ մի քանի ածանցներից. օրինակ` ուսուցիչ, դասարան, գրիչ, համակարգիչ։ Բարդածանցավոր են կոչվում այն բառերը, որոնք կազմված են մեկից ավելի արմատներից և ածանցներից. օրինակ` աշխարհագրություն, հասարակագիտություն, բնապահպանություն, առողջագիտություն, աստղագիտություն, կենսբանություն։

1.Բառակապակցությունն անվանիր մեկ բառով:

Յոթ գլխով — յոթգլխանի

ստրուկի մտքով — ստրկամիտ

լի և առատ — լիառատ

կյանքի հյութ — կենսահյութ

ցավից լլկված — ցավալլուկ

մոլոր մտքով — մտամոլոր

սուր ընթացող — սրընթաց

խելքը կորցրած — խելակորուստ

նոր հայտնված — նորահայտ

մենակ ապրող — մենակյաց

խիստ բարքով — խստաբարո

երկար ապրող — երկրակյաց

նոր եկած — նորեկ

աչքին հաճելի — ակնահաճո

2.Բացատրական բառարանի օգնությամբ գտիր այս բառերի բացատրությունը:

Նկուն, պախուրց, նանիր, հորջորջել, ագուցել, զեղծել, թալկանալ, ոթել, դժնդակ, ճեպել:

Նկուն-ընկճված, հաղթահարված

պախուրց-երասանակ

նանիր-դատարկ

հորջորջել-անվանել

ագուցել-հագցնել

զեղծել-ապականել

թալկանալ-նվաղել

ոթել-հոսեցնել

դժնդակ-անգութ

ճեպել-շտապել

3.Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով ստացիր նոր բարդ բառեր:

Հորդահոս, սառնորակ, անուշահամ, կենսագիր, զբոսանավ, կարմրազգեստ, գայլաձուկ:

Հորդահոս-արագահոս

սառնորակ-բարձրորակ

անուշահամ-դառնահամ

կենսագիր-բնագիր

զբոսանավ-շոգենավ

կարմրազգեստ-շրջազգեստ

գայլաձուկ-շնաձուկ:

4. Տրված բառերի վերջին բաղադրիչները փոխելով ստացիր նոր բառեր:

Բարձրախոս — բարձրաձայն

դեղնակտուց — դեղնականաչ

ջրաղաց — ջրամբար

աշխարհամարտ — աշխարհակալ

ծովածոց — ծովակալ

լեռնագնաց — լեռնաշղթա

սրբավայր — սրբատեղի